Wspólne szkolenie służb. Jak bezpiecznie i właściwie prowadzić interwencje wobec osób w spektrum autyzmu

Skuteczna interwencja to coś więcej niż tylko znajomość przepisów i procedur. To umiejętność właściwego odczytania sytuacji, zrozumienia zachowania drugiego człowieka i dopasowania do niego sposobu działania. Ma to szczególne znaczenie w kontaktach z osobami w spektrum autyzmu oraz z różnymi zaburzeniami. Temu właśnie zagadnieniu poświęcono szkolenie, które 18 sierpnia 2026 roku odbyło się w sali konferencyjnej Komendy Miejskiej Policji w Jeleniej Górze. Uczestniczyli w nim przedstawiciele różnych formacji, które na co dzień wykonują interwencje i prowadzą działania ratownicze na rzecz mieszkańców.

18 sierpnia 2026 roku w Komendzie Miejskiej Policji w Jeleniej Górze zorganizowano kolejne szkolenie dla przedstawicieli służb mundurowych. Tematem spotkania było właściwe rozpoznawanie zachowań oraz bezpieczne i adekwatne prowadzenie interwencji wobec osób w spektrum autyzmu i osób z różnorodnymi zaburzeniami. W wydarzeniu udział wzięli między innymi policjanci – szczególnie z pionu prewencji i ruchu drogowego – a także strażacy, ratownicy medyczni, ratownicy GOPR, strażnicy miejscy oraz funkcjonariusze Straży Karkonoskiego Parku Narodowego. W spotkaniu uczestniczył również Pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu ds. Ochrony Praw Człowieka – podinspektor Bartłomiej Majchrzak. Zajęcia poprowadzili Zuzanna Kozyra – dyrektorka Szkoły Podstawowej w Janowicach Wielkich – oraz Jacek Hamowski – wicedyrektor i nauczyciel Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w Jeleniej Górze. Dzięki ich wiedzy i doświadczeniu uczestnicy mogli lepiej poznać specyfikę funkcjonowania osób w spektrum autyzmu oraz dowiedzieć się, jak właściwie postępować w sytuacjach, które z perspektywy służb bywają trudne lub niejednoznaczne. Szkolenie zorganizowano w ramach projektu realizowanego przez Międzynarodowe Stowarzyszenie Policji – IPA Region Jelenia Góra, które na ten cel otrzymało środki z budżetu Samorządu Województwa Dolnośląskiego.

Funkcjonariusze w codziennej służbie stykają się z ludźmi znajdującymi się w bardzo różnych sytuacjach życiowych. Każda interwencja wymaga indywidualnego podejścia, a szczególnie istotne jest to w przypadku osób, których zachowanie bywa trudne do właściwego zinterpretowania. Brak kontaktu wzrokowego, nietypowa reakcja na polecenia, trudności w komunikowaniu się, silne emocje, wycofanie czy nadwrażliwość na dźwięki i inne bodźce – to nie musi oznaczać złej woli, lekceważenia poleceń czy braku współpracy. Takie zachowania mogą być sposobem osoby na radzenie sobie ze stresem, lękiem lub nadmiarem bodźców. Dlatego tak ważne jest, aby funkcjonariusz potrafił trafnie odczytać zachowanie rozmówcy i, w miarę możliwości, dostosować sposób prowadzenia interwencji do jego potrzeb. Podczas szkolenia zwrócono uwagę na znaczenie spokoju, cierpliwości, jasnego i prostego komunikowania poleceń oraz ograniczania zbędnych bodźców, które w pewnych sytuacjach mogą dodatkowo potęgować poziom stresu. Istotne jest również zachowanie odpowiedniej przestrzeni, unikanie podnoszenia głosu, gdy nie jest to konieczne, oraz danie osobie czasu na zrozumienie przekazu i reakcję.

Odpowiednie przygotowanie funkcjonariuszy i przedstawicieli innych służb ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa wszystkich uczestników interwencji. Policjant przystępujący do interwencji nie zawsze ma wcześniej możliwość poznania sytuacji zdrowotnej czy stylu funkcjonowania osoby, z którą ma kontakt. Może natomiast posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające mu rozpoznać, że nietypowe zachowanie może wynikać z innych przyczyn niż brak podporządkowania. Celem nie jest rezygnacja z realizacji ustawowych zadań, lecz takie prowadzenie interwencji, aby była ona efektywna, bezpieczna i respektowała godność człowieka. Dzięki właściwemu podejściu można ograniczyć ryzyko eskalacji emocji, ułatwić komunikację i stworzyć warunki, w których osoba objęta interwencją będzie mogła lepiej pojąć sytuację oraz polecenia funkcjonariusza.

Współpraca przedstawicieli różnych służb podczas szkolenia jest niezwykle cenna. Policjanci, strażacy, ratownicy medyczni, strażnicy miejscy czy funkcjonariusze Karkonoskiego Parku Narodowego w codziennej pracy mogą spotkać osoby wymagające szczególnego podejścia. Wspólna wiedza, wymiana doświadczeń i wypracowanie właściwych standardów postępowania podnoszą bezpieczeństwo zarówno osób, którym służby niosą pomoc, jak i samych funkcjonariuszy. Tego rodzaju szkolenia pokazują, że bezpieczeństwo to nie tylko szybka i zdecydowana reakcja. To także umiejętność zatrzymania się, trafnego rozpoznania sytuacji i dopasowania działania do człowieka, który potrzebuje wsparcia. Dzięki temu interwencja może przebiec spokojnie, skutecznie i bezpiecznie dla wszystkich jej uczestników.