Czad – cichy zabójca. Jak chronić siebie i bliskich?

Wraz z rozpoczęciem sezonu grzewczego rośnie ryzyko śmiertelnego zatrucia tlenkiem węgla, nazywanym czadem. Do takich zdarzeń niemal zawsze dochodzi wskutek niewłaściwego korzystania z urządzeń grzewczych. Zagrożenie mogą zwiększać także brak wiedzy, zaniedbania oraz wadliwa instalacja odprowadzająca spaliny.

Każdego roku czad odbiera życie kilkudziesięciu osobom. Do zatruć często dochodzi bez pożaru – przyczyną bywa nieprawidłowe użytkowanie budynku, urządzeń grzewczych lub instalacji.

Tlenek węgla powstaje, kiedy materiały palne, w tym paliwa, spalają się niecałkowicie z powodu niedostatecznej ilości tlenu w otoczeniu. Jest szczególnie niebezpieczny, ponieważ człowiek nie może go wyczuć: nie ma zapachu, koloru ani smaku. Blokuje transport tlenu w organizmie, zajmując jego miejsce w czerwonych krwinkach. Długotrwałe narażenie na większe stężenie może doprowadzić do śmierci przez uduszenie.

W budynkach mieszkalnych częstym źródłem zatruć są niesprawne przewody kominowe: wentylacyjne, spalinowe i dymowe. Problemy z ich działaniem mogą wynikać z nieszczelności, braku konserwacji, wad konstrukcyjnych albo niedostosowania wentylacji do szczelnych okien i drzwi, wymienionych na nowe.

Skutkiem może być niedrożność przewodów, brak właściwego ciągu, a nawet ciąg wsteczny. W takiej sytuacji dym nie uchodzi kominem na zewnątrz, lecz wraca do pomieszczenia.

Aby zmniejszyć ryzyko zatrucia czadem:

• zlecaj kontrole techniczne, sprawdzaj szczelność i drożność przewodów kominowych, regularnie je czyść oraz kontroluj, czy zapewniony jest dopływ powietrza;
• korzystaj wyłącznie ze sprawnych urządzeń grzewczych i stosuj się do instrukcji producenta;
• wybieraj urządzenia dopuszczone do obrotu. Jeśli masz wątpliwości, poproś producenta lub importera o deklarację zgodności, zawierającą informacje o specyfikacji technicznej, przeznaczeniu i zakresie stosowania urządzenia;
• nie zasłaniaj ani nie zaklejaj kratek wentylacyjnych;
• po wymianie okien sprawdź działanie wentylacji. Nowe okna są zazwyczaj szczelniejsze od poprzednich i mogą pogorszyć jej funkcjonowanie;
• regularnie kontroluj ciąg powietrza, przykładając kartkę papieru do otworu lub kratki wentylacyjnej. Jeśli wentylacja działa prawidłowo, kartka powinna przywrzeć do kratki lub otworu;
• wietrz pomieszczenia, w których zachodzi spalanie, między innymi kuchnie i łazienki z gazowymi podgrzewaczami wody. Najlepiej zapewnić choć niewielkie rozszczelnienie okien;
• nie lekceważ duszności, bólu lub zawrotów głowy, nudności, wymiotów, oszołomienia, osłabienia oraz przyspieszonego oddechu i pracy serca. Objawy te mogą świadczyć o zatruciu. Natychmiast przewietrz pomieszczenie i skonsultuj się z lekarzem.

Warto rozważyć zamontowanie w domu czujników dymu i gazu. Koszt ich instalacji jest niewielki w porównaniu z korzyściami, jakie mogą zapewnić.

Jeśli dojdzie do zatrucia tlenkiem węgla:

• zapewnij dopływ świeżego powietrza; w skrajnej sytuacji może być konieczne wybicie szyb w oknie;
• przenieś poszkodowanego w bezpieczne miejsce, ale tylko wtedy, gdy nie zagraża to osobie udzielającej pomocy. Jeśli występuje takie ryzyko, pozostaw działania służbom ratunkowym;
• wezwij pogotowie ratunkowe i Państwową Straż Pożarną;
• jak najszybciej podaj poszkodowanemu tlen;
• jeśli poszkodowany nie oddycha lub doszło u niego do zatrzymania akcji serca, niezwłocznie rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową.

Nie wpadaj w panikę, jeśli w kuchni, łazience lub garażu znajdziesz dziecko albo dorosłego z zaburzeniami świadomości. Jak najszybciej przystąp do udzielania pierwszej pomocy.

Zadbaj również o możliwość ewakuacji w razie pożaru. Nie montuj krat w drzwiach i oknach, na klatkach schodowych, przejściach ani przy wejściach na dach – mogą utrudnić ucieczkę i opóźnić dotarcie strażaków. Jeśli kraty są konieczne, wybierz takie, które można otworzyć od środka, a klucz przechowuj w miejscu znanym wszystkim domownikom. Pamiętaj, że może to być jedyna droga ewakuacji.

Nie zastawiaj korytarzy ani dojść do mieszkań sprzętami. Mogą przeszkodzić zarówno osobom uciekającym, jak i ratownikom.

Przestrzeganie tych zasad może mieć znaczenie dla zdrowia i życia Twojego oraz Twoich bliskich. Czasem wystarczy odrobina przezorności, by zwiększyć bezpieczeństwo.