Zanieczyszczenia w Cieplicach: miasto od 2022 r. naciska na działania ws. oczyszczalni w Marczycach

Szary zrzut w potoku, piana na wodzie i stawy, które zamiast przyciągać spacerowiczów, budzą niepokój – problem jakości wód w rejonie Cieplic wraca od kilku lat. Władze Jeleniej Góry informują, że od 2022 roku Prezydent Miast Jeleniej Góry prowadzi działania, których celem jest zahamowanie zanieczyszczania jeleniogórskich rzek, potoków i zbiorników, w tym stawów w Parku Norweskim. W centrum sprawy znajduje się potok Czerwonka oraz Oczyszczalnia Ścieków Komunalnych w Marczycach, którą zarządza Karkonoski System Wodociągów i Kanalizacji (KSWiK).

Zgodnie z przekazywanymi informacjami, źródłem skażeń mają być niekontrolowane zrzuty do potoku Czerwonka ścieków z oczyszczalni w Marczycach. Miasto podkreśla, że sprawa ma znaczenie nie tylko przyrodnicze, ale i zdrowotne – dotyczy mieszkańców oraz turystów odwiedzających Cieplice i Park Norweski. Kluczowym krokiem było uruchomienie procedury administracyjnej prowadzącej do cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego dla oczyszczalni. Na wniosek Prezydenta, Miasto Jelenia Góra zostało w tym postępowaniu uznane za stronę.

Od 2022 roku, kierując się troską o zdrowie i życie mieszkańców, turystów, a także walory przyrodnicze, Prezydent Miast Jeleniej Góry podejmuje stanowcze kroki mające na celu wyegzekwowanie od odpowiedzialnych (…) do wprowadzenia skutecznych działań eliminujących skażenie środowiska.

redakcja UMJG

Postępowanie o cofnięcie pozwolenia i spór proceduralny

Jak wynika z przedstawionego harmonogramu, formalne postępowanie dotyczące cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego dla obiektu w Marczycach zostało wszczęte, a Miasto konsekwentnie dopytywało o jego przebieg. W komunikacie zaznaczono, że cofnięte pozwolenie – mimo że miało już zapaść rozstrzygnięcie – pozostaje nieprawomocne z powodu odwołań składanych przez KSWiK. W ocenie władz Jeleniej Góry przedłużanie tej procedury przekłada się na utrzymywanie się ryzyka ekologicznego.

Równolegle Miasto prowadziło interwencje w instytucjach odpowiedzialnych za kontrolę i nadzór nad gospodarką ściekową. Wśród adresatów pism i wniosków wymieniono m.in. Wójta Gminy Podgórzyn, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, Państwowm Powiatowym Inspektoracie Sanitarnym oraz Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie. Celem było przyspieszenie kontroli oraz uzyskanie informacji o działaniach naprawczych w oczyszczalni i o skali obciążenia systemu ściekowego.

Ostrzeżenia w Parku Norweskim i działania prewencyjne

Wątek dotyczący bezpośredniego bezpieczeństwa osób korzystających z Parku Norweskiego pojawia się w materiale kilkukrotnie. Miasto informuje, że już w czerwcu 2023 roku zamontowano w parku 3 tablice z komunikatem: „Miejsce nieprzeznaczone do kąpieli”. W zestawieniu działań pojawia się również informacja, że tablice ustawiono także w maj 2023 – co pokazuje, że temat oznakowania i ostrzegania mieszkańców był prowadzony w praktyce w tym samym okresie. Samorząd wskazuje to jako element minimalizowania ryzyka, zanim spór administracyjny i inwestycje infrastrukturalne przyniosą trwałe efekty.

21 milionów złotych z UE na modernizację oczyszczalni w Marczycach

Władze miasta akcentują również wątek inwestycyjny. Aby wesprzeć rozwiązanie problemu u źródła i pomóc Gminie Podgórzyn, w ramach Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych Aglomeracji Jeleniogórskiej – przy wsparciu Lidera ZIT AJ, którym jest Prezydent Jeleniej Góry – zapewniono ponad 21 milionów złotych dofinansowania ze środków UE. Pieniądze mają zostać przeznaczone na modernizację i rozbudowę oczyszczalni ścieków w Marczycach.

Co ustalały kontrole: Czerwonka i zrzuty z oczyszczalni

W harmonogramie podkreślono znaczenie ustaleń kontrolnych. Miasto przywołuje m.in. informację, że w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 23.08.2022 DWIOŚ wskazano nieprawidłowości w prowadzonej gospodarce ściekowej, a przede wszystkim nieprzestrzeganie warunków pozwolenia wodnoprawnego przez KSWiK. Następnie, 13.09.2022 WIOŚ przekazał Prezydentowi Miasta JG, że podczas kontroli oczyszczalni ścieków w Marczycach stwierdzono nieprzestrzeganie warunków pozwolenia wodnoprawnego, a KSWiK zobowiązano do podjęcia natychmiastowych działań eliminujących przyczyny odprowadzania niedostatecznie oczyszczonych ścieków.

Szczegółowy opis sytuacji terenowej pojawia się przy dacie 07.10.2022. W odpowiedzi WIOŚ przekazał informację o wizji terenowej potoku Czerwonka, podczas której stwierdzono odprowadzanie do potoku ścieków koloru szarego z oczyszczalni w Marczycach, skutkujące zanieczyszczeniem wód oraz ich zapienieniem. Wskazano także na niewystarczający nadzór nad pracą urządzeń oczyszczalni i naruszanie warunków pozwolenia wodnoprawnego.

Harmonogram: kluczowe daty i interwencje od maja 2022 do sierpnia 2024

Przedstawiony przez miasto wykaz działań jest rozbudowany i obejmuje zarówno korespondencję urzędową, jak i działania podejmowane w związku z kontrolami i postępowaniem administracyjnym. Poniżej najważniejsze punkty (z zachowaniem dat i nazw instytucji):

• Maj 2022 – po informacjach o zanieczyszczeniu stawu w Parku Norweskim MPGK po oględzinach wskazało gwałtowne uwolnienie dodatkowych zasobów wodnych ze stawów podgórzyńskich, co miało unieść warstwę mułu-szlamu.
• 13.06.2022 – pismo Wydziału Ochrony Środowiska UM J.G. do Urzędu Gminy Podgórzyn.
• 18.08.2022 – Prezydent Miasta wystąpił do Kierownika Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska o informację o czynnościach eliminujących zanieczyszczenia układu wodnego w Parku Norweskim.
• 26.08.2022 – pismo z UG Podgórzyn do UM Jelenia Góra z informacją o nieprawidłowościach wskazanych w wystąpieniu pokontrolnym z dnia 23.08.2022 DWIOŚ (w tym naruszanie pozwolenia wodnoprawnego przez KSWiK).
• 12.09.2022 – potwierdzenie MPGK oczyszczenia z namułów kanału odprowadzającego wodę z ujęcia potoku Czerwonka.
• 13.09.2022 – WIOŚ poinformował o nieprawidłowościach w oczyszczalni w Marczycach i zobowiązaniu KSWiK do natychmiastowych działań.
• 07.10.2022 – WIOŚ opisał wizję terenową Czerwonki: szare ścieki, piana, naruszenia pozwolenia wodnoprawnego i niewystarczający nadzór.

W kolejnych miesiącach – jak wynika z wykazu – miasto wracało do wątku rosnącego obciążenia oczyszczalni i nowych inwestycji turystycznych, które mogły wpływać na system ściekowy.

1. 26.10.2022 – pismo Prezydenta Miasta J.G. do Prezesa KSWIK o informacje dotyczące gospodarki ściekowej z nowo powstających obiektów.
2. 26.10.2022 – pismo do Wójta Gminy Podgórzyn o nadmiernym obciążeniu oczyszczalni w Marczycach i prośba o informacje nt. rozwiązań dla obiektów turystycznych.
3. 10.11.2022 – pismo do Dyrektora Państwowego Gospodarstwa Wodnego z prośbą o pomoc w wyegzekwowaniu działań ograniczających odprowadzanie niedostatecznie oczyszczonych ścieków.
4. 13.12.2022 – posiedzenie wspólne Komisji Uzdrowiskowej oraz Komisji Gospodarki Komunalnej Rady Miejskiej Jeleniej Góry.
5. 19.12.2022 – pismo do Wójta Gminy Podgórzyn m.in. o lokalizację i termin wykonania kolektora przekazującego ścieki z Marczyc do oczyszczalni w Mysłakowicach oraz o inwestycje w okolicach „Rozpadliska”.
6. 20.12.2022 – pismo do prezesa zarządu KSWiK po posiedzeniu komisji: pytania o faktyczne obciążenie oczyszczalni, podłączenie hotelu Seidorf, wydawanie warunków przyłączeń m.in. dla „Term Karkonosze” i inwestycji w okolicach „Rozpadliska”.

Rok 2023 przyniósł kulminację wątku proceduralnego wokół pozwolenia wodnoprawnego. W materiałach pojawiają się daty wszczęcia postępowania oraz formalnego dopuszczenia miasta do udziału, a także zażalenie dotyczące zawieszenia sprawy.

W 2023 i 2024 roku miasto nadal dopytywało o bieg sprawy i wyniki kontroli. 22.11.2023 pojawiło się pismo do Dyrektor Zarządu Zlewni w Lwówku Śląskim z prośbą o informację, na jakim etapie jest postępowanie dotyczące cofnięcia pozwolenia wodnoprawnego. Z kolei 15.02.2024 skierowano pismo do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu Delegatura w Jeleniej Górze w sprawie wyników planowej kontroli oczyszczalni w Marczycach. Ostatnia wskazana w harmonogramie interwencja to 12.08.2024 – pismo Prezydenta Miasta Jeleniej Góry do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu, wzywające do natychmiastowego wszczęcia kontroli w Oczysz…

Co dalej?

Władze Jeleniej Góry utrzymują, że od 2022 roku konsekwentnie wykorzystują dostępne ścieżki – od korespondencji i wniosków do instytucji kontrolnych, przez udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia wodnoprawnego, aż po działania informacyjne w Parku Norweskim. Równolegle wskazywane jest finansowe wsparcie modernizacji oczyszczalni w Marczycach w kwocie ponad 21 milionów złotych ze środków UE, które ma wzmocnić systemowe rozwiązanie problemu zrzutów do potoku Czerwonka.